Tạp chí Khoa học - Công nghệ Thủy Sản, Trường Đại học Nha Trang

Phân tích mối liên hệ giữa hoạt động lặn khai thác thủy sản và rạn san hô khu vực vịnh Vân Phong - Khánh Hòa theo khung DPSIR

2026-09-09T00:53:26+00:00

Nghiên cứu áp dụng khung DPSIR để đánh giá mối liên hệ giữa hoạt động lặn khai thác thủy sản và các áp lực đối với rạn san hô tại vịnh Vân Phong, dựa trên dữ liệu thứ cấp và phỏng vấn 70 ngư dân đại diện cho 70 tàu nghề lặn.

Các yếu tố kinh tế, nhu cầu duy trì thu nhập và truyền thống nghề lặn được ghi nhận là những động lực của hoạt động khai thác (Driving forces) trong khi ngư dân gặp khó khăn về vốn và kỹ năng chuyển đổi sinh kế. Tần suất khai thác, việc sử dụng ngư cụ có khả năng gây tổn thương cơ học và các hành vi như dẫm đạp, neo tàu lên rạn được ghi nhận là những yếu tố tạo áp lực vật lý lên hệ sinh thái (Pressures). Độ phủ san hô sống trung bình ghi nhận trong các cuộc khảo sát năm 2024 - 2025 đạt 30,0 ± 14,0% trong khi cấu trúc nền đáy ghi nhận sự hiện diện của rong lớn và nền đá (State). Có 72,8% số ngư dân cho biết sản lượng giảm và 67,1% ghi nhận thu nhập nghề lặn giảm so với 5 năm trước (Impacts). Ngư dân bày tỏ nhu cầu được hỗ trợ về bảo tồn, vốn vay và khai thác bền vững (Responses).

Nghiên cứu đề xuất tăng cường truyền thông và thúc đẩy quản lý dựa vào cộng đồng nhằm góp phần bảo vệ, nâng cao khả năng phục hồi rạn san hô.

Từ khóa: khung DPSIR, rạn san hô, áp lực khai thác

Abstract

This study used the DPSIR framework to assess the relationship between diving-based fishing activities and pressures on coral reefs in Van Phong Bay, drawing on secondary data and interviews with 70 fishers representing 70 diving fishing vessels. Economic factors, the need for stable income, and long-standing diving traditions are drivers of fishing activities (Driving forces), while fishers face difficulties related to capital and inadequate skills for shifting to alternative livelihoods. Fishing frequency, the use of fishing gear with potential mechanical impacts, and behaviors such as trampling and boat anchoring on reefs create physical pressure on the reef ecosystem (Pressures). The average live coral cover recorded during the surveys in 2024–2025 was 30.0 ± 14.0%, while the benthic structure included macroalgae and rocky substrate (State). A total of 72.8% of fishers reported declining catches, while 67.1% reported a decrease in income from diving fisheries compared with five years earlier (Impacts). Fishers expressed the need for support for conservation, access to loans, and sustainable fishing techniques (Responses).

The study recommends strengthening community outreach and promoting community-based management to contribute to coral reef protection and resilience.

Keywords: DPSIR framework, coral reefs, fishing pressure

Phát triển hệ thống IoT giám sát nhiệt độ, độ ẩm và hành trình vận chuyển trong container lạnh phục vụ đào tạo logistics 4.0

2026-07-08T02:08:25+00:00

Nghiên cứu này đề xuất và phát triển hệ thống Internet of Things (IoT) theo cách tiếp cận hệ thống thực - ảo (Cyber-Physical System - CPS) nhằm giám sát theo thời gian thực nhiệt độ, độ ẩm và vị trí trong vận chuyển container lạnh, phục vụ đào tạo logistics và hỗ trợ nghiên cứu ứng dụng trong quản lý chuỗi cung ứng lạnh đối với các nhóm hàng nhạy cảm với nhiệt độ. Hệ thống được thiết kế theo hướng chi phí thấp, phù hợp với các mô hình thực hành và nghiên cứu ứng dụng trong đào tạo kỹ thuật. Thiết bị thu thập dữ liệu sử dụng vi điều khiển ESP32, tích hợp đầu dò nhiệt độ - độ ẩm sử dụng cảm biến SHT40 và mô-đun định vị GPS NEO-6M. Dữ liệu được truyền qua mạng 4G LTE sử dụng mô-đun ML307R-DL hoặc kết nối Wi-Fi đến máy chủ đám mây với chu kỳ cập nhật mặc định 60 giây. Mô hình container lạnh tỷ lệ 1:5 được chế tạo với lớp cách nhiệt PU, đạt nhiệt độ ổn định ở mức thấp nhất khoảng 6 °C, phù hợp với mục tiêu kiểm chứng hệ thống ở quy mô thực nghiệm nhỏ. Kết quả thực nghiệm cho thấy hệ thống hoạt động ổn định với độ trễ truyền dữ liệu 200-300 ms, tỷ lệ mất gói tin dưới 1% và thời lượng pin khoảng 8 giờ khi vận hành liên tục ở chế độ tải cao với chu kỳ truyền dữ liệu 6 giây/lần. Nghiên cứu góp phần xây dựng mô hình giám sát chuỗi lạnh trực quan, nhấn mạnh mục tiêu kiểm chứng kiến trúc IoT-CPS và hỗ trợ đào tạo theo định hướng Problem-Based Learning (PBL) trong bối cảnh Logistics 4.0.

Từ khóa: Internet of Things (IoT), container lạnh, chuỗi cung ứng lạnh, giám sát hành trình, Cyber-Physical System (CPS), Logistics 4.0.

Abstract

This study proposes and develops an Internet of Things (IoT) system based on a Cyber-Physical System (CPS) approach for real-time monitoring of temperature, humidity, and location in refrigerated container transportation, supporting logistics training and applied research in cold chain management for temperature-sensitive goods. The system is designed as a low-cost solution suitable for practical training models and applied research in technical education. The data acquisition device is built around an ESP32 microcontroller and integrates a temperature-humidity probe based on an SHT40 sensing element and a NEO-6M GPS module. Data are transmitted to a cloud server via a 4G LTE network using an ML307R-DL module or via Wi-Fi, with a default update interval of 60 seconds. A 1:5-scale refrigerated container model was fabricated with polyurethane (PU) insulation and achieved a minimum temperature of approximately 6°C, which is appropriate for small-scale system verification. Experimental results indicate stable system operation, with data transmission latency of 200-300 ms, packet loss of less than 1%, and battery life of approximately 8 hours under high-load continuous operation with a 6-second data-transmission interval. The study contributes to the development of a visual cold chain monitoring model, emphasizing verification of the IoT-CPS architecture and supporting Problem-Based Learning (PBL) for Logistics 4.0-oriented education.

Keywords: Internet of Things (IoT), refrigerated container, cold chain supply chain, route monitoring, Cyber-Physical System (CPS), Logistics 4.0.

Nghiên cứu sự biến đổi các tính chất nhiệt vật lý của cá thu fillet trong quá trình sấy thăng hoa

2026-06-25T00:55:55+00:00

Nghiên cứu này khảo sát sự biến đổi các tính chất nhiệt vật lý của cá thu fillet trong giai đoạn cấp đông và sấy thăng hoa. Các thông số được xem xét bao gồm khối lượng riêng, nhiệt dung riêng, hệ số dẫn nhiệt, hệ số khuếch tán nhiệt, enthalpy và nhiệt độ đóng băng của nước trong khoảng nhiệt độ từ −40,0 đến 25,0°C. Kết hợp mô hình toán với thực nghiệm cho thấy nhiệt độ đóng băng của nước trong cá thu khoảng −1,1°C và tỷ lệ nước đóng băng đạt xấp xỉ 0,93 tại −40,0°C. Trong giai đoạn cấp đông, các tính chất nhiệt vật lý biến đổi mạnh, đặc biệt trong vùng lân cận điểm đóng băng do ảnh hưởng của quá trình chuyển pha. Khi chuyển sang giai đoạn sấy thăng hoa, sự hình thành lớp khô xốp làm thay đổi đáng kể tính chất vật liệu. Độ ẩm giảm từ 74,86% xuống 7,00% sau 14 giờ, kéo theo khối lượng riêng giảm từ 1087,0 xuống 371,56 kg/m³ và độ xốp tăng lên 0,726. Hệ số dẫn nhiệt và hệ số khuếch tán nhiệt của lớp khô giảm xuống trung bình khoảng 0,052 W/m·K và 7,286×10⁻⁸ m²/s, phản ánh khả năng truyền nhiệt thấp của cấu trúc sau sấy. Đồng thời, enthalpy của lớp khô biến thiên trong khoảng 216,815–288,131 kJ/kg theo nhiệt độ vật liệu và trạng thái ẩm còn lại. Kết quả nghiên cứu cung cấp bộ dữ liệu nhiệt vật lý phục vụ phục vụ mô hình hóa và tối ưu hóa quá trình sấy thăng hoa cá thu fillet.

Từ khóa: sấy thăng hoa; cá thu fillet; thông số nhiệt vật lý; nhiệt độ đóng băng; hệ số dẫn nhiệt; nhiệt dung riêng

Abtract

This study investigates the variation in the thermophysical properties of mackerel fillets during the freezing and freeze-drying processes. The investigated properties include density, specific heat capacity, thermal conductivity, thermal diffusivity, enthalpy, and initial freezing point over a temperature range from −40,0 to 25,0°C. The combination of mathematical modeling and experimental measurements indicated that the initial freezing point of mackerel was approximately −1,1°C, while the fraction of frozen water reached about 0,93 at −40,0°C. During the freezing stage, the thermophysical properties changed significantly, particularly in the vicinity of the freezing point due to phase transition effects. Upon entering the freeze-drying stage, the formation of a porous dried layer substantially altered the material properties. The moisture content decreased from 74,86% to 7,00% after 14 h, accompanied by a reduction in density from 1087,00 to 371,56 kg/m³ and an increase in porosity to 0,726. The thermal conductivity and thermal diffusivity of the dried layer decreased to average values of approximately 0,052 W/m·K and 7,286×10⁻⁸ m²/s, respectively, indicating poor heat transfer capability of the dried porous structure. Meanwhile, the enthalpy of the dried layer varied within the range of 216,815–288,131 kJ/kg depending on material temperature and residual moisture conditions. The obtained results provide essential thermophysical data for modeling and optimization of the freeze-drying process of mackerel fillets.

Tối ưu hóa quá trình sấy cá nục bằng công nghệ bơm nhiệt kết hợp bức xạ hồng ngoại

2026-07-08T01:28:54+00:00

Nghiên cứu này nhằm xác định các thông số sấy tối ưu cho cá nục (Decapterus maruadsi) bằng phương pháp bơm nhiệt kết hợp hồng ngoại (IR–HP). Bốn thông số công nghệ chính được khảo sát gồm nhiệt độ sấy (45–55°C), vận tốc gió (1–3 m/s), khoảng cách đèn hồng ngoại (24–36 cm) và công suất hồng ngoại (1600–2000 W), theo thiết kế thí nghiệm Taguchi L27. Các mô hình hồi quy bậc hai được xây dựng bằng phương pháp bề mặt đáp ứng (RSM), với hệ số xác định R² đạt 96.74 – 98.43% và có ý nghĩa thống kê cao (p < 0.001). Nghiên cứu đã ứng dụng phương pháp RSM để tối ưu hóa các chỉ tiêu về thời gian sấy, suất tiêu hao năng lượng riêng và tỷ lệ hút nước phục hồi, đồng thời xây dựng các mô hình dự đoán phục vụ thiết kế và tối ưu hóa hệ thống sấy IR-HP. Kết quả đã xác định chế độ sấy tối ưu tại nhiệt độ sấy là 51.77°C, vận tốc gió 2.05 m/s, khoảng cách đèn hồng ngoại là 36 cm và công suất hồng ngoại 2000 W. Ở điều kiện này, thời gian sấy là 104.16 phút, suất tiêu hao năng lượng riêng là 8.58 kWh/kg H₂O và tỷ lệ hút nước phục hồi đạt 1.81 g/g. So với các phương pháp sấy hồng ngoại và sấy bơm nhiệt, hệ thống IR–HP tại chế độ tối ưu giúp giảm thời gian sấy lần lượt 23.33% và 83.33%, đồng thời vẫn đảm bảo chất lượng cảm quan của sản phẩm. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc thiết kế, tối ưu hóa và vận hành hệ thống sấy IR-HP trong chế biến thủy sản, góp phần giảm tiêu hao năng lượng, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời tạo tiền đề cho việc ứng dụng công nghệ này ở quy mô sản xuất.

Từ khóa: Cá nục, sấy bơm nhiệt, bức xạ hồng ngoại, tối ưu hóa RSM, Taguchi.

Abstract

This study aimed to determine the optimal drying parameters for Pacific mackerel (Decapterus maruadsi) using a combined heat pump and infrared drying system (IR–HP). Four key process parameters were investigated, including drying temperature (45–55°C), air velocity (1–3 m/s), infrared lamp distance (24–36 cm), and infrared power (1600–2000 W), based on a Taguchi L27 experimental design. Second-order regression models were developed using Response Surface Methodology (RSM), with coefficients of determination (R²) ranging from 96.74% to 98.43% and showing high statistical significance (p < 0.001). RSM was further applied for multi-response optimization of drying time, specific energy consumption, and rehydration ratio, while also developing predictive models for the design and optimization of the IR–HP drying system. The optimal drying conditions were determined to be 51.77°C drying temperature, 2.05 m/s air velocity, 36 cm infrared lamp distance, and 2000 W infrared power. Under these conditions, the drying time, specific energy consumption, and rehydration ratio were 104.16 min, 8.58 kWh/kg H₂O, and 1.81 g/g, respectively. Compared with conventional infrared drying and heat pump drying, the IR–HP system at optimal conditions reduced drying time by 23.33% and 83.33%, respectively, while maintaining good sensory quality. The results provide a scientific and practical basis for the design, optimization, and operation of IR–HP drying systems in seafood processing, contributing to reduced energy consumption, improved productivity, and enhanced product quality, and offering potential for industrial-scale application.

Keywords: Decapterus maruadsi, heat pump drying, infrared radiation, RSM optimization, Taguchi.

Ảnh hưởng của thời gian bổ sung beta-glucan lên Khả năng chịu mặn và thông số stress của cá tra (Pangasianodon hypophthalmus) giai đoạn giống

2026-07-20T02:27:11+00:00

Nghiên cứu thực hiện nhằm đánh giá ảnh hưởng của thời gian bổ sung beta-glucan (2g/kg thức ăn) lên tăng trưởng và khả năng chịu mặn và đáp ứng sinh lý của cá tra (Pangasianodon hypophthalmus) giống nuôi độ mặn 10‰. Thí nghiệm gồm 5 nghiệm thức với thời gian bổ sung beta-glucan khác nhau: không bổ sung, bổ sung trong 1 tuần, 2 tuần, 3 tuần và 4 tuần, mỗi nghiệm thức có 4 lần lặp lại. Kết quả cho thấy khác biệt không có ý nghĩa thống kê (p>0,05) giữa các nghiệm thức về tăng trưởng. Sau 72 giờ sốc độ mặn (20‰), cá ở nghiệm thức đối chứng và 1 tuần có tỷ lệ sống thấp nhất, trong khi các nghiệm thức bổ sung beta-glucan với thời gian dài hơn, đặc biệt là nhóm cho ăn 4 tuần ghi nhận tỷ lệ sống cao hơn (p<0.05). Hàm lượng cortisol và glucose trong máu cá tăng trong quá trình sốc độ mặn, nhưng mức độ tăng ở nhóm cho ăn 4 và 3 tuần thấp hơn có ý nghĩa thống kê (p<0.05) so với nhóm đối chứng, cho ăn 1 và 2 tuần. Kết quả nghiên cứu cho thấy thời gian bổ sung của beta-glucan không có ảnh hưởng nhiều đến tăng trưởng nhưng có tác dụng tích cực đến khả năng chịu mặn của cá tra.

Từ khóa: Cá tra, beta-glucan, cá tra, khả năng chịu mặn, tỷ lệ sống, cortisol và glucose.

Abstract

This study aimed to evaluate the effect of beta-glucan feeding duration on the growth performance and salinity tolerance and physiological response of striped catfish (Pangasianodon hypophthalmus) fingerlings under brackish water conditions. The experiment consisted of five treatments under a salinity of 10‰ with different beta-glucan supplementation durations (2g/kg): no supplementation (control), 1 week, 2 weeks, 3 weeks, and 4 weeks, with 4 replications in each treatment. The results showed no statistically significant differences (p>0.05) between treatments in terms of growth performance. After 72 h of salinity shock (20‰ of salinity), fish in the control and 1-week treatment had the lowest survival rate, while the treatments with longer beta-glucan supplementation durations, especially the 4-week group, recorded the higher survival rate (p<0.05). Cortisol and glucose levels in the fish increased during salinity shock, but the increase was statistically significantly lower (p<0.05) in the 4-week and 3-week feeding groups compared to the control, 1-week and 2-week feeding groups. The study results indicated that the duration of beta-glucan supplementation did not significantly affect growth performance but had a positive effect on the salinity tolerance of striped catfish.

Keywords: Striped catfish, beta-glucan, salinity tolerance, survival rate, cortisol and glucose.

Ảnh hưởng của các loại thức ăn, mật độ ban đầu lên sự phát triển của quần thể Moina macrocopa (Straus, 1820)

2026-09-03T07:26:50+00:00

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá ảnh hưởng của các loại thức ăn, mật độ thả nuôi ban đầu đến sự phát triển của quần thể trứng nước (M. macrocopa). Thí nghiệm 1, ảnh hưởng của các loại thức ăn lên quá trình phát triển của quần thể M. macrocopa được thực hiện với 4 loại thức ăn khác nhau: men bánh mì, tảo Spirulina khô, lòng đỏ trứng chín và thức ăn tôm. Ảnh hưởng của mật độ thả M. macrocopa được nghiên cứu với 4 mức mật độ là 300, 400, 500 và 600 cá thể/lít (ct/L). Mỗi nghiệm thức đều được lặp lại 3 lần. Kết quả nghiên cứu cho thấy, quần thể M. macrocopa nuôi bằng men bánh mì phát triển tốt nhất đạt mật độ 2753±205 ct/L và tốc độ phát triển quần thể 0,28±0,01 %/ngày cao nhất vào ngày nuôi thứ 7. Tốc độ tăng trưởng quần thể nhanh và đạt mật độ cực đại sớm hơn từ 1 đến 2 ngày ở các nghiệm thức thả nuôi với mật độ thấp so với mật độ cao hơn. Nghiệm thức thả nuôi 300 ct/L có tốc độ phát triển quần thể là 0,28±0,01 %/ngày vào ngày nuôi thứ 6 và đạt mật độ cực đại (1753±68 ct/L) vào ngày nuôi thứ 7. Nghiệm thức thả nuôi 600 ct/L cùng có tốc độ phát triển quần thể cao nhất (0,30±0,01 %/ngày) và đạt mật độ cực đại (6407±23 ct/L) vào ngày nuôi thứ 7. Kết quả này đóng góp cơ sở khoa học quan trọng cho việc hoàn thiện quy trình nhân nuôi sinh khối M. macrocopa làm thức ăn sống trong sản xuất giống thủy sản.

Từ khóa: Moina, mật độ quần thể, tốc độ phát triển quần thể

Abstract

The aim of this study was to assess the effects of various types of diets, initial stocking densities on the population growth of M. macrocopa. Experiment 1 was performed to assess the influence of different types of diet on the population development of M. macrocopa. Four different diets were used: baker’s yeast, dried Spirulina, cooked egg yolk, and commercial shrimp feed. Simultaneously, the effect of initial stocking density was studied at four levels: 300, 400, 500, and 600 individuals per liter (ind./L). Each treatment was replicated three times. The results showed that the best growth was observed in the M. macrocopa population fed with baker's yeast, which reached the maximum density of 2753±205 ind./L and the maximum specific population growth rate of 0.28±0.01 day-1 on day the 7^th. Growth rates were faster, and peak densities were reached 1 to 2 days earlier for the lower stocking density treatments than for the higher density. Specifically, the treatment 300 ind./L achieved a growth rate of 0.28±0.01 day⁻¹ on day 6 and its maximum density (1753±68 ind./L) on day 7. In contrast, the 600 ind./L treatment showed the highest growth rate (0.30±0.01 day ^-1) and reached the highest density of 6407±231 ind./L on the 7^th day. The results provide a scientific basis for the optimization of the culture protocols for M. macrocopa biomass as a live feed in aquaculture seed production.

Keyword: Moina, population density, population growth rate

Ảnh hưởng của mật độ đến sinh trưởng, độ đồng đều, tỷ lệ sống và hiệu quả sử dụng thức ăn của cá mú lai (Epinephelus lanceolatus ♂ × Epinephelus coioides ♀)

2026-08-17T04:30:26+00:00

Nghiên cứu xác định mật độ nuôi phù hợp cho cá mú lai (Epinephelus lanceolatus ♂ × E. coioides ♀) giai đoạn giống nuôi lồng biển - vấn đề hiện còn rất ít thông tin. Thí nghiệm 60 ngày tại Vịnh Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa được bố trí hoàn toàn ngẫu nhiên với bốn mật độ (25, 30, 35 và 45 con/m³), 4 lần lặp (16 giai lưới 8 m³). Cá ban đầu 12,23 ± 0,72 g/con, được cho ăn thức ăn viên công nghiệp (46% protein thô) đến no biểu kiến, 3 lần/ngày, không phân cỡ trong suốt thí nghiệm. Sinh trưởng cá thể giảm tuyến tính theo mật độ (P < 0,001): khối lượng cuối ở 25–35 con/m³ (74,91–83,18 g/con) không khác biệt nhưng cao hơn có ý nghĩa so với 45 con/m³ (56,22 g/con). Ngược lại, tỷ lệ sống, hệ số biến thiên khối lượng (CV_W), hệ số tiêu tốn thức ăn (FCR) và sinh khối thu hoạch biến động phi tuyến theo mật độ (thành phần bậc hai, P ≤ 0,006), với các điểm tối ưu hội tụ trong khoảng 29–35 con/m³. Mật độ 30 con/m³ cho tỷ lệ sống cao nhất (85,63%), đàn cá đồng đều nhất (CV_W = 18,02%) và FCR thấp nhất (2,18); mật độ 35 con/m³ cho sinh khối cao nhất (2,16 kg/m³). Đáng chú ý, mật độ thấp nhất (25 con/m³) không tối ưu: tỷ lệ sống thấp hơn và phân hóa kích cỡ cao hơn 30 con/m³ (P < 0,05). CV_W tương quan nghịch chặt với tỷ lệ sống, gợi ý phân hóa kích cỡ là cơ chế trung gian gây hao hụt. Mật độ 45 con/m³ kém nhất ở mọi chỉ tiêu (67,50%; 28,47%; 2,81), cần thêm 64,8% thức ăn và gấp 2,15 lần số cá giống cho mỗi kg cá sản xuất nhưng không tăng sinh khối trên đơn vị thể tích. Khuyến nghị nuôi ở mật độ 30–35 con/m³: chọn ≈30 con/m³ khi ưu tiên tỷ lệ sống, độ đồng đều và hiệu quả sử dụng thức ăn, ≈35 con/m³ khi thể tích lồng là yếu tố giới hạn.

Từ khóa: Cá mú lai, Epinephelus lanceolatus × E. coioides, mật độ nuôi, nuôi lồng biển, độ đồng đều kích cỡ, hiệu quả sử dụng thức ăn.

Abstract

This study determined the appropriate stocking density for juvenile hybrid grouper (Epinephelus lanceolatus ♂ × E. coioides ♀) reared in marine cages, for which information remains scarce. A 60-day trial in Nha Trang Bay, Khanh Hoa province, followed a completely randomised design with four stocking densities (25, 30, 35 and 45 fish/m³) and four replicates each (16 net hapas of 8 m³). Fish (initial weight 12.23 ± 0.72 g) were fed a commercial pellet diet (46% crude protein) to apparent satiation three times daily and were not graded throughout the trial. Individual growth declined linearly with density (P < 0.001): final weight at 25–35 fish/m³ (74.91–83.18 g/fish) did not differ among densities but was significantly higher than at 45 fish/m³ (56.22 g/fish). In contrast, survival, coefficient of variation in body weight (CV_W), feed conversion ratio (FCR) and harvested biomass responded non-linearly to density (significant quadratic component, P ≤ 0.006), with optima converging within 29–35 fish/m³. The 30 fish/m³ treatment achieved the highest survival (85.63%), the most uniform population (CV_W = 18.02%) and the lowest FCR (2.18), whereas 35 fish/m³ yielded the highest biomass (2.16 kg/m³). Notably, the lowest density (25 fish/m³) was not optimal, showing lower survival and greater size heterogeneity than 30 fish/m³ (P < 0.05). CV_W was strongly negatively correlated with survival, suggesting that size divergence mediates mortality. The highest density (45 fish/m³) performed worst for all traits (67.50%; 28.47%; 2.81), requiring 64.8% more feed and 2.15 times more juveniles per kg of fish produced without any gain in biomass per unit volume. Stocking at 30–35 fish/m³ is therefore recommended: ≈30 fish/m³ when survival, size uniformity and feed efficiency are prioritised, and ≈35 fish/m³ when cage volume is limiting.

Keywords: Hybrid grouper, Epinephelus lanceolatus × E. coioides, stocking density, marine cage culture, size uniformity, feed utilisation.

Thành phần loài và phân bố trứng cá, cá con tại vùng biển ven bờ và vùng lộng phía nam thành phố Đà Nẵng

2026-09-14T07:38:18+00:00

Nghiên cứu được thực hiện nhằm xác định thành phần loài, mật độ và phân bố của trứng cá cá con (TCCC) tại vùng biển ven bờ và vùng lộng phía Nam thành phố Đà Nẵng năm 2025. Mẫu TCCC được thu thập tại 20 trạm khảo sát trong hai mùa gió Đông Bắc và Tây Nam bằng lưới kéo tầng mặt và tầng thẳng đứng; thành phần loài TCCC được xác định dựa trên đặc điểm hình thái, kết hợp đối chiếu các tài liệu định loại chuyên ngành. Kết quả ghi nhận 36 họ và 38 loài/nhóm loài cá biển. Thành phần nguồn giống chủ yếu gồm các nhóm cá nổi nhỏ, cá đáy và cá ven bờ, với họ cá trỏng (Engraulidae) chiếm ưu thế ở giai đoạn trứng, trong khi họ cá bống trắng (Gobiidae), cá chai (Platycephalidae), cá khế (Carangidae) và cá lượng (Nemipteridae) chiếm ưu thế ở giai đoạn cá con. Mật độ trung bình của trứng cá và cá con lần lượt là 2.068 trứng/1.000 m³ và 498 cá thể/1.000 m³. Trứng cá phân bố chủ yếu ở vùng ven bờ phía Nam, trong khi khu vực tập trung cá con có sự thay đổi giữa hai mùa gió; vùng ven bờ phía Nam và vùng lộng là khu vực tập trung nguồn giống TCCC, là cơ sở quan trọng để xác định khu vực sinh sản, ương dưỡng và phục vụ quản lý nghề cá bền vững.

Từ khóa: Mật độ, mùa gió, phân bố, thành phố Đà Nẵng, trứng cá cá con .

Abstract

The study was conducted to determine the species composition, density, and distribution of fish eggs and larvae in the coastal and inshore waters of southern Da Nang City in 2025. Fish eggs and larvae were collected at 20 survey stations during the Northeast and Southwest monsoon seasons using surface and vertical tow nets. Species composition was identified based on morphological characteristics in combination with specialized taxonomic identification references. A total of 36 families and 38 fish species or species groups were recorded. The ichthyoplankton assemblage mainly comprised small pelagic, demersal, and coastal fish groups. The family Engraulidae was dominant at the egg stage, whereas Gobiidae, Platycephalidae, Carangidae, and Nemipteridae were dominant at the larval stage. The mean densities of fish eggs and larvae were 2,068 eggs/1,000 m³ and 498 individuals/1,000 m³, respectively. Fish eggs were mainly concentrated in the southern coastal area, while larval concentration areas varied between the two monsoon seasons. The southern coastal and inshore areas were important concentration areas for fish eggs and larvae, providing a basis for identifying potential spawning and nursery grounds and supporting sustainable fisheries management in the region.

Keywords: Density, monsoon seasons, spatial distribution, Da Nang City, fish eggs and larvae.

Nghiên cứu một số yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm da cá ngừ chiên giòn

2026-09-16T01:24:26+00:00

Da cá ngừ là phụ phẩm từ ngành chế biến thuỷ sản được tận dụng để tạo ra sản phẩm mới (snack da cá). Nghiên cứu ảnh hưởng của nguyên liệu và điều kiện chiên đến chất lượng sản phẩm được thực hiện. Nguyên liệu được xử lý loại bỏ tạp chất và được làm khô với các độ ẩm khác nhau. Da cá được chiên với nhiệt độ 140 – 200 ^oC, thời gian từ 3 – 4,5 phút. Sản phẩm được bảo quản ở nhiệt độ thường trong 4 tuần. Kết quả cho thấy da cá ngừ ở độ ẩm 35,2%, nhiệt độ chiên 180^oC trong thời gian 4 phút tạo ra sản phẩm có lực phá vỡ (40,4 ± 1,3 N), độ giòn và điểm cảm quan tốt nhất (18,5 điểm). Sản phẩm bao gói chân không cho chất lượng tốt trong thời gian bảo quản với lực phá vỡ (43,6 ± 1,1 N) và điểm cảm quan (16,1 điểm). Sản phẩm đảm bảo chất lượng sử dụng làm thực phẩm với chỉ số peroxit (PV: 2,5 meq/g); chỉ tiêu vi sinh (Tổng vi sinh vật hiếu khí, < 2,5 × 10² (CFU/g), Coliform <3 MPN/g, Salmonella (/25g) không phát hiện, Nấm men, nấm mốc <10 CFU/g) nằm trong ngưỡng an toàn của sản phẩm thực phẩm dựa trên Quy chuẩn Việt Nam QCVN 8-3: 2012/BYT, Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6121:2018 (ISO 3960:2017).

Từ khoá: Da cá, Chiên ngập dầu, Lực phá vỡ, Độ cứng, Phụ phẩm thuỷ sản

Abstract

Tuna skin is a by-product of the seafood processing industry that can be utilized to create a new product (fish skin snack). This study investigated the effects of raw material characteristics and frying conditions on product quality. The raw material was treated to remove impurities and dried to different moisture contents. The fish skin was fried at temperatures ranging from 140 to 200 °C for 3 to 4,5 minutes. The products were stored at room temperature for 4 weeks. The results showed that tuna skin with a moisture content of 35.2%, fried at 180 °C for 4 minutes, produced the best product quality, with a breaking force of 40,4 ± 1,3 N, desirable crispness, and the highest sensory score (18,5 points). Vacuum-packaged products maintained good quality during storage, with breaking force of 43,6 ± 1,1 N and a sensory score of 16,1 points. The product is assured to be of food-grade quality and suitable for use as food, with peroxide value (PV): 2,5 meq/g) and microbiological parameters (Total aerobic microbial count < 2,5 × 10² CFU/g; Coliforms < 3 MPN/g; Salmonella not detected in 25 g; Yeasts and molds < 10 CFU/g) falling within the safety limits established for food products, based on Vietnam Technical Regulation QCVN 8-3:2012/BYT and Vietnamese National Standard TCVN 6121:2018 (ISO 3960:2017).

Keywords: Fish skin, Deep frying, Breaking force, Hardness, Seafood by-products

Thành phần loài và phân bố nguồn lợi hải sản ở vùng biển phía nam thành phố Đà Nẵng dựa trên kết quả điều tra bằng lưới kéo cá tầng đáy

2026-09-25T02:51:53+00:00

Nghiên cứu được triển khai ở vùng biển ven bờ và vùng lộng phía Nam thành phố Đà Nẵng nhằm xác định đa dạng thành phần loài, năng suất khai thác (CPUE), sản lượng và phân bố nguồn lợi hải sản tầng đáy. Sử dụng lưới kéo đơn cá để điều tra khảo sát tại 20 trạm cố định với 40 mẻ lưới đại diện cho mùa gió Đông Bắc (12/2025-01/2026) và mùa gió Tây Nam (7/2025). Thống kê mô tả và phương pháp diện tích được áp dụng để tính toán. Kết quả nghiên cứu cho thấy đã bắt gặp 278 loài thuộc 180 giống và 103 họ hải sản. Nhóm cá đáy chiếm ưu thế trong cấu trúc thành phần loài (120 loài), nhóm cá rạn chiếm ưu thế trong thành phần sản lượng (35,6%), năng suất khai thác ở 2 mùa gió có sự sai khác có ý nghĩa thống kê, năng suất khai thác trung bình ở mùa gió Đông Bắc là 13,6±9,8 kg/giờ và mùa gió Tây Nam là 31,5±15,6 kg/giờ. Mật độ trung bình nguồn lợi hải sản là 369,5±243,4 kg/km². Ở vùng biển ven bờ là 367,3±192,0 kg/km² và ở vùng lộng là 348,5±274,5 kg/km². Mùa gió Đông Bắc là 247,8±182,6 kg/km² và mùa gió Tây Nam là 491,3±235,5 kg/km². Cá bánh đường (Evynnis cardinalis) chiếm ưu thế trong thành phần sản lượng cả 2 vùng biển.

Từ khóa: Mùa gió, năng suất khai thác, phân bố mật độ, thành phần loài, thành phố Đà Nẵng

Abstract

This study was conducted in the soutthern coastal and inshore waters of Da Nang City to determine the species diversity, catch per unit effort (CPUE), yield, and distribution of demersal marine fishery resources. A single bottom trawl was utilized for resource surveys across 20 fixed stations, completing a total of 40 hauls representative of the Northeast (12/2025-01/2026) and Southwest (07/2025) monsoon seasons. Descriptive statistics and the swept area method were applied for data analysis. The research results showed that 278 species belonging to 180 genera and 103 families of marine organisms were recorded. Demersal fishes dominated the species composition with 120 species, while reef-associated fishes predominated in terms of catch yield, accounting for 35.6%. The catch per unit effort showed statistically significant differences between the two monsoon seasons, with the mean CPUE during the NE monsoon being 13.6 ± 9.8 kg/hour and 31.5 ± 15.6 kg/hour during the SW monsoon. The average density of marine fishery resources was estimated at 369.5 ± 243.4 kg/km². Specifically, the resource density was 367.3 ± 192.0 kg/km² in coastal waters and 348.5 ± 274.5 kg/km² in inshore waters. Seasonally, the density reached 247.8 ± 182.6 kg/km² during the NE monsoon and peaked at 491.3 ± 235.5 kg/km² during the SW monsoon. Threadfin porgy (Evynnis cardinalis) was the dominant species in the catch composition of both marine regions.

Keywords: Monsoon seasons, CPUE, density distribution, species composition, Da Nang City.

Các yếu tố liên quan đến nhu cầu cơ giới hóa trong hoạt động khai thác của nghề lưới rê hỗn hợp ở vùng khơi Việt Nam

2026-09-26T09:21:57+00:00

Nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng, nhu cầu và các yếu tố liên quan đến nhu cầu cơ giới hóa trong hoạt động khai thác của nghề lưới rê hỗn hợp vùng khơi Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng thiết kế cắt ngang; số liệu được thu thập từ 85 tàu tại Ninh Bình, Quảng Bình và Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn tháng 3 đến tháng 6/2025. Thống kê mô tả và mô hình lô-git thứ bậc được sử dụng để phân tích dữ liệu. Kết quả cho thấy cơ giới hóa hiện tập trung chủ yếu ở hệ thống lái và thu lưới, có 92,9% tàu được trang bị lái thủy lực và 100% có tời thủy lực thu lưới, trong khi lái tự động chỉ đạt 2,4% và chưa có tàu nào được trang bị hệ thống nâng hạ lưới tại hầm. Mặc dù tời thủy lực thu lưới đã được trang bị trên toàn bộ số tàu khảo sát, 65,9% người trả lời vẫn đánh giá hạn chế của hệ thống này ở mức cao hoặc rất cao. Mô hình lô-git thứ bậc xác định công suất máy chính, chiều dài vàng lưới, mức độ thiếu hụt lao động, khả năng tiếp cận tín dụng và nhận thức về lợi ích của cơ giới hóa có mối liên hệ cùng chiều và có ý nghĩa thống kê với nhu cầu cơ giới hóa. Mức độ thiếu hụt lao động (OR = 3,109), khả năng tiếp cận tín dụng (OR = 2,656) và nhận thức về lợi ích (OR = 2,539) đều có mối liên hệ cùng chiều với mức nhu cầu cơ giới hóa. Kết quả gợi ý rằng cải thiện năng lực tời thu lưới và phát triển thiết bị hỗ trợ nâng hạ, chuyển, sắp xếp và xử lý lưới theo hướng liên hoàn là những hướng cần được xem xét; các giải pháp tài chính và kỹ thuật cần được tiếp tục đánh giá về hiệu quả trước khi áp dụng rộng rãi.

Từ khóa: Cơ giới hóa, lô-git thứ bậc, lưới rê hỗn hợp, nhu cầu cơ giới hóa, thiếu hụt lao động

Abstract

This cross-sectional study assessed the current status of mechanization, the demand for mechanization, and factors associated with this demand in the fishing operations of Vietnam’s offshore mixed gillnet fishery. Data were collected from 85 vessels in Ninh Binh, Quang Binh, and Ho Chi Minh City from March to June 2025. Descriptive statistics and an ordered logit model were used to analyze the data. The results showed that mechanization was concentrated mainly in steering and net-hauling operations: 92.9% of the surveyed vessels were equipped with hydraulic steering systems and 100% with hydraulic net haulers, whereas only 2.4% were equipped with autopilot systems and none had a net-lifting system at the net hold. Despite the universal use of hydraulic net haulers, 65.9% of respondents rated their limitations as high or very high. The ordered logit model identified main engine power, total net length, labor shortage, access to credit, and perceived benefits of mechanization as factors positively and significantly associated with mechanization demand. Higher levels of labor shortage (OR = 3.109), better access to credit (OR = 2.656), and more positive perceptions of the benefits of mechanization (OR = 2.539) were associated with higher levels of mechanization demand. The findings suggest that improving net-hauler performance and developing integrated equipment for lifting, transferring, arranging, and handling nets merit further consideration; financial and technical support measures require additional evaluation before broader implementation.

Keywords: Mechanization, ordered logit, mixed gillnet, mechanization demand, labor shortage.

Nghiên cứu điều kiện lưu giữ thích hợp ba loài vi tảo biển sử dụng ương ấu trùng cầu gai sọ dừa (Tripneustes gratilla) và hải sâm vú (Holothuria nobilis)

2026-09-30T07:23:09+00:00

Hiện nay, việc lưu giữ lâu dài một số loài vi tảo biển quan trọng nhằm chủ động nguồn thức ăn tươi sống rất cần thiết cho các trại sản xuất giống thuỷ sản. Ba loài vi tảo biển gồm Nannochloropsis oculata, Chaetoceros muelleri và Isochrysis galbana được thử nghiệm lưu giữ lỏng và bán lỏng ở nhiệt độ 7–10°C, tối hoàn toàn, và so sánh với phương pháp cấy chuyền trong điều kiện thường. Chất lượng tảo sau lưu giữ được đánh giá thông qua khả năng phục hồi sinh khối, hình thái, màu sắc tảo và hiệu quả sử dụng làm thức ăn cho ấu trùng cầu gai sọ dừa (Tripneustes gratilla) và hải sâm vú (Holothuria nobilis). Kết quả cho thấy Nannochloropsis oculata có khả năng lưu giữ tốt nhất trong điều kiện bán lỏng với thời gian đến 6 tháng, trong khi Chaetoceros muelleri thích hợp lưu giữ trong 3 tháng. Isochrysis galbana không phục hồi sau thời gian lưu giữ lạnh. Tảo lưu giữ được nuôi phục hồi sinh khối làm thức ăn cho ấu trùng cầu gai sọ dừa và hải sâm vú cho tỷ lệ sống và kích thước ấu trùng tương đương với nhóm sử dụng tảo lưu giữ cấy chuyền. Nghiên cứu này khẳng định tính khả thi của phương pháp lưu giữ lạnh, đặc biệt là trong môi trường bán lỏng, đảm bảo giữ chủng giống vi tảo ổn định, tiết kiệm chi phí, phù hợp cho các trại giống, góp phần nâng cao hiệu quả và tính bền vững của sản xuất giống động vật da gai.

Từ khoá: ấu trùng hải sâm vú, cầu gai sọ dừa, lưu giữ giống, vi tảo.

Abstract

Currently, the long-term preservation of several important marine microalgae species is essential for aquaculture hatcheries to proactively secure a source of live feed. Three species of marine microalgae, Nannochloropsis oculata, Chaetoceros muelleri, and Isochrysis galbana, were tested in liquid and semi-liquid storage at 7–10°C in complete darkness, and compared with subculturing under normal conditions. The quality of the algae after preservation was evaluated through biomass recovery, morphology, color, and effectiveness as feed for sea urchin larvae (Tripneustes gratilla) and teatfish sea cucumbers (Holothuria nobilis). Results showed that Nannochloropsis oculata had the best preservation ability in semi-liquid conditions, lasting up to 6 months, while Chaetoceros muelleri was suitable for preservation for 3 months. Isochrysis galbana did not recover after low temperature storage. The preserved algae were biomass cultivated as food for sea urchin and teatfish seacucumber larvae, achieving survival rates and larval size comparable to the continuous cultivation group. The study confirms the feasibility of low temperature, particularly in semi-liquid environments, and proved a stable and cost-effective in microalgae strain preservation suiltabe for hatcheries, contributing to improved efficiency and sustainability in echinoderms breeding.

Keywords: Holothuria nobilis, Tripneustes gratilla, preservation, microalgae