Tạp chí Khoa học - Công nghệ Thủy Sản, Trường Đại học Nha Trang

Ứng dụng chitosan tạo vi nang tăng cường độ ổn định của astaxanthin trong chế phẩm protein-carotenoid

2025-12-22T04:11:41+00:00

Carotenoid, đặc biệt là astaxanthin, trong chế phẩm protein-carotenoid thu nhận từ đầu tôm thẻ chân trắng thường kém bền với các yếu tố môi trường như ánh sáng, oxy và nhiệt độ, dẫn đến sự suy giảm nhanh chóng về hoạt tính sinh học và màu sắc. Nghiên cứu này nhằm mục đích ứng dụng chitosan để tạo vi nang bao gói chế phẩm này thông qua phương pháp tạo gel ion. Kết quả cho thấy, nồng độ chitosan 2,5% sử dụng làm chất nền trong dung dịch natri tripolyphosphate (TPP) 3% là thích hợp nhất cho quá trình tạo hạt. Tại điều kiện này, vi nang thu được có hình cầu tròn đều với hiệu suất tạo hạt đạt 73,7%, hiệu suất bao gói astaxanthin đạt 77,3% và độ bền cơ học đạt 98,5% (sau 48 giờ). Vi nang giúp duy trì độ ổn định của astaxanthin tốt hơn đáng kể so với mẫu đối chứng, đặc biệt là khả năng bảo vệ hoạt chất trong môi trường nước ở nhiệt độ phòng khi bảo quản trong bao bì đục (HDPE). Nghiên cứu này mở ra hướng ứng dụng tiềm năng cho việc nâng cao giá trị chế phẩm protein-carotenoid từ phụ phẩm tôm trong công nghiệp thực phẩm và thức ăn thủy sản.

Từ khóa: Vi nang, protein-carotenoid, chitosan.

Abstract

Carotenoids, particularly astaxanthin, found in protein-carotenoid preparations derived from whiteleg shrimp heads are highly susceptible to environmental factors such as light, oxygen, and temperature, leading to a rapid degradation of biological activity and color stability. Therefore, this study aimed to apply chitosan for the microencapsulation of this preparation using the ionic gelation method. The results indicated that a 2.5% chitosan concentration, used as the wall material in a 3% sodium tripolyphosphate (TPP) cross-linking solution, was the most suitable condition for the microencapsulation process. Under these conditions, the obtained microcapsules exhibited a uniform spherical shape, achieving a bead formation yield of 73.7%, an astaxanthin encapsulation efficiency of 77.3%, and a mechanical strength of 98.5% (after 48 hours). The microcapsules significantly enhanced astaxanthin stability compared to the control sample, particularly demonstrating effective protection in an aqueous environment at room temperature when stored in opaque packaging (HDPE). This study suggests a promising approach for adding value to protein-carotenoid preparations derived from shrimp by-products, with potential applications in the food and aquaculture feed industries.

Keywords: Microencapsulation; protein-carotenoid, chitosan.

Đánh giá cường lực và năng suất khai thác của nghề lưới rê thu ngừ tại thành phố Hồ Chí Minh

2025-12-08T02:45:51+00:00

Nghiên cứu đã sử dụng phương pháp điều tra, khảo sát và ghi nhật ký khai thác của 30 tàu cá hoạt động nghề lưới rê thu ngừ tại Thành phố Hồ Chí Minh (Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) trong khoảng thời gian từ 7/2023 - 6/2024. Trên cơ sở dữ liệu thu thập, nhóm nghiên cứu đã sử dụng phương pháp thống kê mô tả để xác định các chỉ số nhằm đánh giá hiệu quả nghề khai thác, phục vụ quản lý nghề cá theo hướng bền vững.

Kết quả cho thấy cường lực khai thác (E) của đội tàu lưới rê thu ngừ dao động từ 191,8 - 509,7 ngày tàu, trung bình mỗi tàu đạt 14,8 ngày tàu/tháng. Năng suất khai thác (CPUE) dao động từ 399,6 - 502,8 kg/10.000 m², đạt trung bình 447,9 kg/10.000 m². Cường lực và năng suất khai thác biến động rõ theo mùa vụ. Mô hình hồi quy tuyến tính giữa năng suất và cường lực khai thác được xác định: CPUE = 1,65E+ 208,76 (R² = 0,06), cho thấy mối quan hệ tỷ thuận nhưng không chặt chẽ. Khi cường lực tăng thêm 1 ngày tàu, năng suất khai thác chỉ tăng khoảng 1,65 kg/10.000 m². Điều này cho thấy cường lực không phải là yếu tố chính làm thay đổi năng suất khai thác mà còn phụ thuộc vào các yếu tố khác như mùa vụ, ngư trường, tập tính đàn cá hoặc kỹ thuật khai thác. Sản lượng khai thác của đội tàu dao động 379,7 - 478,4 tấn/tháng, đạt cao nhất vào tháng 10/2023 - 3/2024, phản ánh tính mùa vụ rõ rệt.

Từ khóa: Thành phố Hồ Chí Minh, cường lực khai thác, năng suất khai thác, lưới rê thu ngừ.

Abstract

The study employed interview surveys and fishing logbook records from 30 drift gillnet vessels targeting mackerel and tuna operating in Ho Chi Minh City (formerly Bà Rịa – Vũng Tàu) during the period from July 2023 to June 2024. Based on the collected dataset, descriptive statistical methods were applied to determine key indicators for assessing the fishing performance, thereby supporting sustainable fisheries management.

The results showed that the fishing effort (E) of the drift gillnet fleet ranged from 191.8 to 509.7 vessel-days, with an average of 14.8 vessel-days per vessel per month. Catch per unit effort (CPUE) varied between 399.6 and 502.8 kg/10,000 m², averaging 447.9 kg/10,000 m². Both effort and CPUE exhibited clear seasonal variability. The linear regression model between CPUE and fishing effort was determined as CPUE = 1.65E + 208.76 (R² = 0.06), indicating a positive but weak relationship. An incremental increase of 1 vessel-day resulted in only a 1.65 kg/10,000 m² increase in CPUE, suggesting that fishing effort is not the primary driver of catch rates. Instead, CPUE appears more strongly influenced by seasonal dynamics, fishing grounds, tuna school behavior, and operational techniques. Monthly catch estimates ranged from 379.7 to 478.4 tons, peaking between October 2023 and March 2024, highlighting pronounced seasonality. Overall, the findings reveal that the tuna gillnet fishery operates under a seasonal-driven pattern in which fluctuations in resource availability exert stronger effects on fishing performance than variations in effort.

Keywords: Ho Chi Minh city, fishing effort, catch per unit effort, drift gillnet fishery for mackerel and tuna.

Sử dụng dung dịch kombucha – chitosan (Kb - CS) trong bảo quản lạnh cá bớp Rachycentron canadum fillet

2025-12-09T01:34:33+00:00

Cá bớp Rachycentron canadum là loại cá giàu chất béo, dễ hư hỏng trong quá trình bảo quản lạnh. Để kéo dài thời gian bảo quản cá fillet mà không ảnh hưởng đến chất lượng cá, việc dùng chất bảo quản tự nhiên có khả năng chống oxy hóa và có tính kháng khuẩn được chú ý. Kombucha (Kb) là sản phẩm lên men từ trà và Chitosan (CS) là sản phẩm thu nhận từ vỏ chitin của tôm đều là các hợp chất tự nhiên có khả năng chống oxy hóa và kháng khuẩn đã được chứng minh. Thí nghiệm so sánh kiểm tra đặc tính các dung dịch CS, Kb, Kb - CS cho thấy dung dịch Kb - CS có khả năng vượt trội về hoạt tính chống oxy hóa và khả năng ức chế E. coli, S. aureus so với các dung dịch đơn Kb hoặc CS. Nghiên cứu nhúng phủ cá bớp fillet trong các dung dịch Kb - CS 1,0%, CS 1,0%, Kb và cùng mẫu đối chứng ĐC đem bảo quản lạnh trong 10 ngày. Kết quả thu được mẫu phủ Kb - CS 1,0% có khả năng giữ nước và khả năng đàn hồi cao nhất, chỉ số peroxit thấp nhất trong các mẫu thí nghiệm. Mật độ vi khuẩn tổng số trên cá bảo quản nhúng phủ Kb - CS cũng thấp hơn hơn 3,0log(CFU/mL) so với mẫu đối chứng ĐC. Thí nghiệm khảo sát ảnh hưởng của nồng độ CS 0,5%, CS 1,0%, CS 1,5%, CS 2,0% trong dung dịch Kb - CS đến chất lượng cá sau 0, 3, 6, 9, 12, 15 ngày bảo quản. Các thông số thu nhận gồm khả năng đàn hồi, khả năng giữ nước của cá fillet, mật độ vi khuẩn tổng số và Coliforms, và cảm quan độ tươi của cá đã được xác định. Kết quả cho thấy, cá bớp fillet được nhúng phủ dung dịch Kb - CS 1,5% giữ nguyên được độ đàn hồi, khả năng giữ nước của cơ thịt cá, đồng thời chỉ số PV hầu như không thay đổi trong 12 ngày bảo quản. Mật độ tổng số vi khuẩn tăng 1,0log(CFU/g) so với mật độ ban đầu sau 15 ngày bảo quản. Kết quả đánh giá cảm quan QIM cũng cho thấy mẫu cá nhúng phủ Kb - CS 1,5% có độ tươi giảm chậm nhất so với các mẫu nghiên cứu còn lại.

Từ khóa: bảo quản lạnh, cá bớp, Kombucha – Chitosan

Abstract

Cobia (Rachycentron canadum) is an oily fish species that is highly perishable during cold storage. To extend the shelf life of fish fillets without compromising quality, the use of natural preservatives with antioxidant and antimicrobial properties has received considerable attention. Kombucha (Kb), a fermented tea product, and Chitosan (CS), derived from the chitinous shells of shrimp, are both natural substances with demonstrated antioxidant and antimicrobial capabilities.A comparative experiment was conducted to examine the characteristics of CS, Kb, and Kb - CS solutions. The results showed that the Kb - CS solution exhibited superior antioxidant activity and enhanced capability against E. coli and S. aureus compared to the individual Kb or CS solutions.Cobia fillets were subjected to dipping in Kb - CS 1.0%, CS 1.0%, Kb solutions, and a control sample (C), and subsequently stored under refrigeration for 10 days. The results indicated that the fillets coated with Kb - CS 1.0% demonstrated the highest water-holding capacity and elasticity, and the lowest peroxide value (PV) among the tested samples. Furthermore, the total viable count (TVC) was reduced by more than 3.0log(CFU/mL) compared to the control.An investigation was then conducted to assess the effect of varying CS concentrations (CS 0.5%, CS 1.0%, CS 1.5%, CS 2.0%) within the Kb - CS coating solution on fish quality after 0, 3, 6, 9, 12, and 15 days of storage. The parameters measured included the elasticity and water-holding capacity of the fish fillets, the total viable count and Coliforms density, and the sensory evaluation of fish freshness.The findings revealed that cobia fillets dipped in the Kb - CS 1.5% solution maintained muscle elasticity and water-holding capa4444city, while the PV remained virtually unchanged during 12 days of storage. The total viable count increased by only 1.0log(CFU/g) compared to the initial count after 15 days of storage. Quality Index Method (QIM) sensory evaluation also confirmed that the Kb-CS 1.5% -coated fish exhibited the slowest rate of freshness deterioration compared to the other tested samples.

Keywords: Cobia (Rachycentron canadum), cold storage, Kombucha – Chitosan solution

Đánh giá ảnh hưởng bột ấu trùng ruồi lính đen (Hermetia illucens) thay thế bột cá đến tăng trưởng, hoạt tính enzyme tiêu hóa, enzyme chuyển hóa và trạng thái oxy hóa của cá hồng mỹ (Sciaenops ocellatus) giai đoạn giống

2025-12-16T04:20:24+00:00

Cá hồng Mỹ (Sciaenops ocellatus) là loài cá biển có giá trị kinh tế cao, được nuôi phổ biến tại nhiều quốc gia và đang được phát triển mạnh ở Việt Nam nhờ tốc độ tăng trưởng nhanh, chất lượng thịt tốt và nhu cầu thị trường ổn định. Tuy nhiên, chi phí thức ăn, đặc biệt là sự phụ thuộc vào bột cá, vẫn là thách thức lớn đối với tính bền vững của nghề nuôi loài cá này. Bột ấu trùng ruồi lính đen (Hermetia illucens, RLĐ) được xem là nguồn protein thay thế tiềm năng, thân thiện với môi trường và có giá trị dinh dưỡng cao.Nghiên cứu này nhằm đánh giá ảnh hưởng của việc thay thế một phần protein bột cá bằng bột RLĐ đến sinh trưởng, hiệu quả sử dụng thức ăn, hoạt tính enzyme tiêu hóa, enzyme chuyển hóa và trạng thái oxy hóa của cá hồng Mỹ (Sciaenops ocellatus) giai đoạn giống (3–5 cm). Thí nghiệm được bố trí trong 56 ngày với năm nghiệm thức (AT0, AT2, AT7, AT12 và AT17), tương ứng các mức thay thế protein bột cá bằng RLĐ là 0, 2, 7, 12 và 17%, mỗi nghiệm thức gồm 3 bể. Kết quả cho thấy các chỉ tiêu sinh trưởng (chiều dài, khối lượng, SGRL, SGR) và tỷ lệ sống không khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các nghiệm thức (p > 0,05), cho thấy cá dung nạp tốt RLĐ. Hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) cải thiện rõ ở AT17 (p < 0,05). Hoạt tính enzyme tiêu hóa amylase không bị ảnh hưởng, trong khi protease và lipase tăng ở các nghiệm thức RLĐ mức 2–12% và giảm ở AT17. Các enzyme chuyển hóa gan (ALT, AST, ALP) duy trì ổn định ở AT0–AT12 nhưng tăng ở AT17. Đồng thời, các nghiệm thức AT7–AT12 ghi nhận hàm lượng MDA thấp và hoạt tính enzyme chống oxy hóa (SOD, CAT, GPx) cao hơn, phản ánh khả năng kiểm soát stress oxy hóa tốt hơn. Nhìn chung, mức thay thế RLĐ 7–12% được xem là phù hợp và an toàn cho cá hồng Mỹ giai đoạn giống.

Từ khóa: cá hồng Mỹ; enzyme tiêu hóa; Ruồi lính đen; thay thế bột cá; tăng trưởng.

Abstract

Cá hồng Mỹ (Sciaenops ocellatus) is a marine fish species of high economic value, widely cultured in many countries and increasingly developed in Vietnam due to its rapid growth rate, good flesh quality, and stable market demand. However, feed costs—particularly the heavy reliance on fish meal—remain a major challenge to the sustainability of red drum aquaculture. Black soldier fly (Hermetia illucens) larvae meal (BSFL) has been recognized as a promising alternative protein source, offering high nutritional value while being environmentally friendly. This study evaluated the effects of partially replacing fish meal protein with BSF larvae meal on growth performance, feed utilization efficiency, digestive enzyme activity, metabolic enzymes, and oxidative status of juvenile red drum (Sciaenops ocellatus, 3–5 cm). The experiment was conducted for 56 days with five dietary treatments (AT0, AT2, AT7, AT12, and AT17), corresponding to 0, 2, 7, 12, and 17% replacement of fish meal protein by BSF larvae meal, with three replicate tanks per treatment. The results showed no significant differences in growth parameters (body length, body weight, SGRL, SGR) or survival rate among treatments (p > 0.05), indicating good tolerance of BSF larvae meal by the fish. Feed conversion ratio (FCR) was significantly improved in AT17 (p < 0.05). Digestive amylase activity was not affected by BSF inclusion, whereas protease and lipase activities increased at BSF levels of 2–12% and declined at AT17. Serum metabolic enzymes (ALT, AST, and ALP) remained stable in AT0–AT12 but increased in AT17. In addition, fish fed AT7–AT12 diets exhibited lower malondialdehyde (MDA) levels and higher antioxidant enzyme activities (SOD, CAT, GPx), indicating improved control of oxidative stress. Overall, a BSF larvae meal replacement level of 7–12% is considered appropriate and safe for juvenile red drum.

Key words: red drum; digestive enzymes; black soldier fly;fish meal replacement; growth performance.

Đánh giá hiệu quả thuỷ phân cá nục gai (Decapterus ruselli) bằng enzyme alcalase trong sản xuất dịch đạm hoà tan giàu acid amin

2026-01-06T02:56:54+00:00

Nghiên cứu đã thực hiện về quá trình phân hủy của protein cá nục gai sử dụng enzyme Alcalase ở điều kiện pH tự nhiên và tỷ lệ nước/nguyên liệu là 1/1. Kết quả cho thấy rằng để đạt được hiệu suất tối ưu, cần sử dụng tỷ lệ enzyme - cơ chất là 93,48 AU/kg protein, duy trì nhiệt độ ở mức 60ºC trong vòng 6 giờ. Sau quá trình này, đạt được độ thủy phân cao nhất là 73,01%, hiệu suất thu hồi nitơ là 75,30%, và tổng nitơ bazơ bay hơi đạt 0,8 g/l trong dịch thủy phân thu được. Sản phẩm cuối cùng có chứa 13,45 g/l nitơ axit amin và 0,59 mg/100 g histamine, nổi bật với tiềm năng ứng dụng đa dạng trong các lĩnh vực ứng dụng khác nhau.

Từ khóa: Cá nục gai, Alcalase, dịch đạm thủy phân.

Abstract

The research has been conducted on the hydrolysis process of Indian scad (Decapterus russelli) protein using Alcalase enzyme under natural pH conditions and a water/material ratio of 1/1. The results show that in order to achieve optimal efficiency, it is necessary to use an enzyme-substrate ratio of 93.48 AU/kg protein, to maintain a temperature of 60ºC for 6 hours. Following this process, the highest hydrolysis degree achieved was 73.01%, with a nitrogen recovery efficiency of 75.30% and a total volatile basic nitrogen of 0.8 g/l in the obtained hydrolysate solution. The final product contains 13.45 g/l of amino acid nitrogen and 0.59 mg/100 g of histamine, demonstrating a significant utilisation for diverse applications across various fields.

Keywords: Decapterus russelli, Alcalase, protein hydrolysate

Đánh giá quá trình sử dụng máy dò ngang MAQ22 quét 360 độ trên đội tàu lưới vây xa bờ tỉnh Gia Lai

2026-01-05T06:50:34+00:00

Để đánh giá quá trình sử dụng máy dò ngang MAQ22 quét 360 độ trên nghề lưới vây xa bờ tại Gia Lai, bằng việc khảo sát trên 15 tàu lưới vây có trang bị máy MAQ22. Kết quả cho thấy các tàu sử dụng máy dò ngang MAQ22 quét 360 độ đã mang lại hiệu quả đánh bắt cao hơn khoảng 40.5% so với tàu khi chưa trang bị máy, đặc biệt là từ khi trang bị máy tàu chưa bao giờ bị lỗ.Tuy nhiên, việc vận hành của ngư dân vẫn còn nhiều hạn chế, chưa sử dụng được hết những tính năng của thiết bị hàng hải này dẫn đến chưa đạt được hiệu quả như mong muốn. Vì vậy, việc tìm hiểu thực trạng sử dụng, đánh giá hiệu quả sử dụng và đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng máy dò chụp 360 độ MAQ22 để giúp cho ngư dân sử dụng máy được hiệu quả hơn nhằm nâng cao hiệu quả khai thác là một việc làm mang tính cấp thiết và thời sự.

Từ khóa: Máy dò ngang MAQ22 quét 360 độ, trên tàu lưới vây, tỉnh Gia Lai.

Abstract

To evaluate the use of the MAQ22 360-degree horizontal sonar in offshore purse seine fishing in Gia Lai, a survey was conducted on 15 purse seine vessels equipped with the MAQ22. The results showed that vessels using the MAQ22 360-degree horizontal sonar achieved approximately 40.5% higher fishing efficiency compared to vessels without the sonar, and notably, the vessels never incurred losses since installation. However, fishermen still face limitations in operating the equipment, failing to fully utilize its features, thus not achieving the desired results. Therefore, understanding the current state of use, evaluating its effectiveness, and proposing solutions to improve the efficiency of the MAQ22 360-degree sonar is a pressing and timely issue.

Key words: MAQ22 360-degree horizontal detector, purse seine, Gia Lai province.

Ảnh hưởng của hệ thống nuôi cấy lên đặc điểm sinh học tế bào, sinh trưởng quần thể và thành phần sinh hóa của tảo silic biển Chaetoceros muelleri phục vụ ương nuôi ấu trùng tôm sú Penaeus monodon Fabricius, 1798

2025-12-25T01:17:56+00:00

Nghiên cứu này đánh giá ảnh hưởng của các hệ thống nuôi cấy khác nhau đến đặc điểm sinh học, sinh trưởng quần thể và thành phần sinh hóa của tảo silic biển Chaetoceros muelleri, đồng thời xác định hiệu quả sử dụng loài tảo này làm thức ăn sống cho ấu trùng tôm sú Penaeus monodon. Kết quả cho thấy quy mô hệ thống nuôi không ảnh hưởng đáng kể đến kích thước tế bào nhưng tác động rõ rệt đến sinh trưởng quần thể, khả năng trôi nổi và tích lũy lipid, axit béo, đặc biệt là EPA và ARA. Cân đối giữa các chỉ tiêu, hệ thống nuôi trong bình Carboy 20-L dường như mang lại hiệu quả cao hơn. Trong ương nuôi ấu trùng tôm, khẩu phần thức ăn vi tảo ảnh hưởng rõ rệt đến tỷ lệ sống và sinh trưởng, trong đó nghiệm thức NT-2.4 (khẩu phần Zoea 300, và Mysis 200 ×10³ tb/at/ngày) cho kết quả tối ưu từ giai đoạn Zoea đến PL₁, mặc dù vẫn thấp hơn nghiệm thức đối chứng. Kết quả nghiên cứu khẳng định tiềm năng ứng dụng C. muelleri như một nguồn thức ăn sống quan trọng trong sản xuất giống tôm sú tại Việt Nam.

Từ khóa: Ấu trùng tôm sú, Chaetoceros muelleri, nuôi cấy vi tảo, thức ăn sống

Abstract

This study evaluated the effects of different culture systems on the biological characteristics, population growth, and biochemical composition of the marine diatom Chaetoceros muelleri, and assessed its effectiveness as a live feed for larvae of the black tiger shrimp Penaeus monodon. The results showed that culture scale did not significantly affect diaton cell size, but was strongly associated with population growth, vertical distribution, and the accumulation of lipids and fatty acids, particularly EPA and ARA. In terms of the overall balance among evaluated parameters, the 20-L carboy culture system showed comparatively higher efficiency. In shrimp larviculture, microalgal feeding rations significantly influenced larval survival and growth, with treatment NT-2.4, corresponding to feeding rations of 300 and 200 ×10³ cells/ind/day during the Zoea and Mysis stages, respectively, producing the best performance from Zoea to PL₁, although remaining lower than the control treatment. Overall, the findings confirm the high potential of C. muelleri as an important live feed source for black tiger shrimp hatchery production in Vietnam.

Keyword: Black tiger shrimp larvae, Chaetoceros muelleri, microalgal culture, live feed.

Hiện trạng kỹ thuật–tài chính và khả năng ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo internet kết nối vạn vật (AIoT) trong nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh tại tỉnh Cà Mau

2026-01-08T03:39:35+00:00

Ngày nay, các mô hình nuôi tôm ngày càng thâm canh hóa và hiện đại hóa, đòi hỏi ứng dụng các công nghệ hiện đại, nhất là các giải pháp dựa trên trí tuệ nhân tạo kết nối vạn vật (AIoT). Nghiên cứu này tiến hành phỏng vấn 50 hộ nuôi tôm thẻ chân trắng (TTCT) siêu thâm canh ở Cà Mau. Phương pháp thống kê mô tả và hồi qui đa biến được sử dụng để đánh giá các chỉ tiêu tài chính – kỹ thuật của mô hình nghiên cứu. Kết quả khảo sát cho thấy mật độ thả nuôi khá cao, lên đến 201 con/m², mang lại năng suất 32 tấn/ha/vụ. Mô hình đòi hỏi chi phí đầu tư cao và lợi nhuận mang lại cũng khá cao (tương ứng là 887,07 và 509,75 triệu đồng/ha/vụ). Các thiết bị AIoT được sử dụng phổ biến là máy cho ăn tự động, camera giám sát, điều khiển từ xa. Tỷ lệ người nuôi sử dụng Internet phục vụ nuôi tôm là 37,5%. Kết quả hồi quy cho thấy sử dụng các thiết bị AIoT có ảnh hưởng đến lợi nhuận nuôi TTCT. Tuy nhiên, chưa đến 50% số hộ sẵn sàng ứng dụng công nghệ này do chi phí cao, lo ngại về kết quả chính xác và chưa phù hợp với quy mô nhỏ. Do đó, giải pháp đề xuất tập trung vào tuyên truyền nâng cao nhận thức, trình diễn công nghệ và hỗ trợ chi phí.

Từ khóa: AIoT, Cà Mau, siêu thâm canh, tôm thẻ chân trắng.

Abstract

In recent years, shrimp farming systems have become increasingly intensive and modernized, requiring the adoption of advanced technologies, particularly solutions based on Artificial Intelligence of Things (AIoT). This study interviewed with 50 super-intensive whiteleg shrimp farmers in Ca Mau Province. Descriptive statistics and multivariate regression analysis were employed to evaluate the technical and financial indicators of the farming models. The stocking density was relatively high, reaching up to 201 individuals per m², resulting in a productivity of 32 tons per hectare per crop. This farming model requires a high level of investment and yields correspondingly high profits, with average investment costs and net returns of 887.07 million VND and 509.75 million VND per hectare per crop, respectively. Commonly used AIoT-related devices include automatic feeders, surveillance cameras, and remote control systems. The proportion of farmers using the Internet to support shrimp farming activities was 37.5%. Regression results show that the use of AIoT devices and technologies has a significant effect on shrimp farming profitability. However, fewer than 50% of the surveyed households expressed readiness to adopt AIoT technologies due to high investment costs, concerns about data accuracy, and incompatibility with their current farming scale. Therefore, the proposed solutions focus on awareness-raising, technology demonstration, and financial support to promote AIoT adoption in super-intensive whiteleg shrimp farming.

Keywords: AIoT, Ca Mau, super-intensive, whiteleg shrimp.

Biến động hệ số gan trong chu kỳ sinh sản ở cá bè đưng (Gnathanodon speciosus)

2025-12-29T02:54:07+00:00

Cá bè đưng (Gnathanodon speciosus) là loài cá biển có giá trị kinh tế cao và tiềm năng nuôi công nghiệp. Hệ số gan có quan hệ với chu kỳ sinh sản ở cá và được nghiên cứu trên đàn cá bố mẹ có khối lượng và chiều dài toàn thân trung bình lần lượt là 900 ± 200 g và 40 ± 5 cm. Hệ số gan thay đổi theo tháng ở cả cá đực và cá cái. Hệ số gan ở cá cái dao động trong khoảng 1,15 ± 0,25% đến 1,69 ± 0,26%, trong khi ở cá đực là 1,06 ± 0,15% đến 1,59 ± 0,26%. Ở cá cái, hệ số gan biến động khá rõ giữa các giai đoạn phát triển buồng trứng, đạt cực đại khi buồng trứng ở giai đoạn III, giai đoạn tích lũy noãn hoàng (1,7 ± 0,5%). Ngược lại, ở cá đực, hệ số gan ít biến động và không sai khác có ý nghĩa thống kê giữa các giai đoạn phát triển của tinh sào (P > 0,05). Kết quả này cho phép nhận định rằng, gan đóng vai trò quan trọng trong quá trình tích lũy noãn hoàng ở cá cái, trong khi đó hệ số gan không phải là chỉ số hữu ích để ước tính các giai đoạn phát triển tinh sào ở cá đực.

Từ khóa: Cá bè đưng, hệ số gan, mùa vụ sinh sản, nuôi trồng thủy sản, thành thục sinh dục

Abstract

Golden trevally (Gnathanodon speciosus) is a marine species of high economic value with strong potential for commercial aquaculture. The relationship between the hepatosomatic index (HSI) and the reproductive cycle was investigated in broodstock with average body weight and total length of 900 ± 200 g and 40 ± 5 cm, respectively. The HSI varied monthly in both females and males. In females, HSI ranged from 1.15 ± 0.25% to 1.69 ± 0.26%, while in males it ranged from 1.06 ± 0.15% to 1.59 ± 0.26%. In females, HSI differed noticeably among ovarian developmental stages, peaking at stage III (vitellogenic stage) 1.7 ± 0.5%. Conversely, in males, HSI showed little variation and no statistically significant differences (P > 0.05) among testicular developmental stages. These results indicate that the liver plays an important role in vitellogenesisin females, whereas HSI is not a useful indicator for estimating testicular developmental stages in males.

Keywords: Aquaculture, golden trevally, gonadal maturity, hepatosomatic index, spawning season.

Ảnh hưởng kết hợp giữa nhiệt độ và thức ăn lên sinh trưởng, tỷ lệ sống và khả năng tiêu hao ôxy của ấu trùng ốc nhảy (Strombus canarium Linnaeus, 1758) giai đoạn trôi nổi

2026-03-09T01:21:56+00:00

Nghiên cứu ảnh hưởng kết hợp của nhiệt độ và thức ăn vi tảo lên sinh trưởng, tỷ lệ sống và khả năng tiêu hao ôxy của ấu trùng ốc nhảy giai đoạn trôi nổi được thực hiện từ tháng 4 tới tháng 10 năm 2025 tại Khánh Hoà. Thí nghiệm được thiết kế đánh giá tác động của hai nhân tố là nhiệt độ (ba mức 30^oC, 32^oC và 34^oC) và thức ăn vi tảo (ba loại Isochrysis galbana, Chaetoceros muelleri, Nannochloropsis oculata) trong các bocal thể tích 10 lít, với 5 lần lặp lại, mật độ ấu trùng ban đầu 2 con/mL. Kết quả nghiên cứu cho thấy, cả hai yếu tố nhiệt độ và thức ăn có ảnh hưởng đồng thời lên sinh trưởng và tỷ lệ sống của ấu trùng ốc nhảy (p<0,05). Các chỉ tiêu về sinh trưởng (tốc độ tăng trưởng trung bình ngày và tăng trưởng đặc trưng lần lượt là 30,7 ± 0,6 mm/ngày, 5,5 ± 0,1 %/ngày) và tỷ lệ sống (86,1 ± 2,5 %) của ấu trùng ốc nhảy đều đạt giá trị cao nhất ở nghiệm thức nhiệt độ thấp (30^oC) kết hợp với thức ăn là tảo C. muelleri. Khả năng tiêu hao ôxy của ấu trùng ốc nhảy có giá trị cao nhất là 184,2 ± 2,9 (mgO₂/g.h) ở nghiệm thức nhiệt độ cao 34^oC kết hợp với thức ăn tảo C. muelleri. Đối với ấu trùng ốc nhảy giai đoạn trôi nổi, duy trì điều kiện nhiệt độ 30°C và sử dụng thức ăn là tảo C. muelleri mang lại hiệu quả tốt nhất về sinh trưởng và tỷ lệ sống của ấu trùng.

Từ khóa: ấu trùng, nhiệt độ, sinh trưởng, tiêu hao ôxy, tỷ lệ sống, vi tảo

Abstract

This study was carried out to determine the combined effects of different temperature and different microalgae on the growth, survival rate and oxygen consumption capacity of dog conch at the veliger larval stage in Khanh Hoa province from April to October, 2025. The experiments were designed to evaluate the impact of two factors: three levels of temperature (30^oC, 32^oC, 34^oC) and microalgae (Isochrysis galbana, Chaetoceros muelleri, Nannochloropsis oculata) in bocals of 10 liter with five replications and initial larval density of 2 individual/mL. The results showed that there were significant combined effects of temperature with the microalgae on the growth and survival rate of dog conch (p<0.05). The growth rate (average and specific growth rate of 30.7 ± 0.6 mm/day and 5.5 ± 0.1 %/day, respectively) and survival rate (86.1 ± 2.5 %) of dog conch larval was the highest at the treatment of lowest temperature of 30^oC combined with microalgae of C. muelleri as food treatment. The oxygen consumption capacity of dog conch larvae had the highest value of 184.2 ± 2.9 (mgO₂/g.h) in the high temperature treatment of 34^oC combined with C. muelleri as food treatment. It is recommended that the veliger larval stage of S. canarium will be nursed within the temperature of 30°C and C. muelleri as food to maximize larval performance of growth and survival rate.

Key words: growrh rate, larvae, microalgae, oxygen consumption, temperature, survival rate

Đặc điểm sinh học và ảnh hưởng của thức ăn vi tảo đến sinh trưởng và sinh sản của loài copepoda Apocyclops royi (Lindberg, 1940)

2026-03-21T07:15:53+00:00

Apocyclops royi là một trong những loài giáp xác chân chèo quan trọng, được sử dụng rộng rãi làm thức ăn sống trong ương ấu trùng cá biển tại các trại sản xuất giống hải sản. Nghiên cứu này được thực hiện với hai nội dung nhằm làm rõ một số đặc điểm sinh học chủ yếu của A. royi trong điều kiện thí nghiệm. Ở thí nghiệm thứ nhất, A. royi được nuôi trong các bình thủy tinh (1 lít), mật độ ban đầu là 50 con cái/bình, để theo dõi quá trình phát triển, vòng đời, sinh sản và tuổi thọ. Ở thí nghiệm thứ hai, A. royi được nuôi với ba chế độ cho ăn vi tảo gồm Isochrysis galbana, Chaetoceros muelleri và hỗn hợp I. galbana + C. muelleri (tỷ lệ 1:1), mật độ ban đầu là 500 ấu trùng/bình, nhằm đánh giá khả năng nuôi. Mỗi nghiệm thức được thực hiện với 5 lần lặp trong thời gian tương ứng là 33 và 10 ngày. Các chỉ tiêu đánh giá gồm kích thước ở mỗi giai đoạn phát triển, vòng đời sinh sản, tuổi thọ. Kết quả cho thấy, A. royi phát triển tốt trong điều kiện thí nghiệm, ấu trùng có kích thước ban đầu khoảng 101 µm sau 8 ngày đạt cỡ trưởng thành với chiều dài từ 485 - 586 µm. Tuổi thọ trung bình khoảng 32 ngày. Khả năng sinh sản suốt vòng đời đạt 251,7 ± 31,65 trứng/con cái. Kết quả thử nghiệm cho ăn vi tảo cho thấy không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về các chỉ tiêu sinh học cơ bản, bao gồm tỷ lệ sống, trứng/con cái, ấu trùng/con cái, tỷ lệ nở và kích thước con trưởng thành giữa các nghiệm thức, cho thấy A. royi có thể sử dụng tốt các loại vi tảo thử nghiệm. Các kết quả thu được giúp cung cấp hiểu biết về đặc điểm sinh học của loài A. royi, và điều này có ý nghĩa quan trọng góp phần xây dựng và hoàn thiện quy trình nuôi sinh khối A. royi làm thức ăn cho ương nuôi ấu trùng cá biển qua đó giúp nâng cao hiệu quả sản xuất giống cá biển.

Từ khóa: Apocyclops royi, Chaetoceros muelleri, Isochrysis galbana, phát triển, sinh sản.

Abstract

Apocyclops royi is an important Copepoda species widely utilized as live feed in marine fish larval rearing at commercial hatcheries. This study was conducted with two experiments to elucidate key biological characteristics of A. royi under laboratory conditions. In the first experiment, A. royi was cultured in glass containers (1 L) at an initial density of 50 females per container to monitor development, life cycle, reproduction, and longevity. In the second experiment, A. royi was cultured with three microalgal feeding regimes: Isochrysis galbana, Chaetoceros muelleri, and a mixture of I. galbana + C. muelleri (1:1 ratio) at an initial density of 500 nauplii per container to evaluate culture performance. Each treatment was replicated five times over 33 and 10 days, respectively. Parameters assessed included size at each developmental stage, reproductive lifespan, longevity. Results showed that A. royi developed well under experimental conditions, with nauplii measuring approximately 101 µm initially reaching adult size (485–586 µm in length) after 8 days. Mean lifespan was approximately 32 days. Lifetime fecundity reached 251.7 ± 31.65 eggs per female. Microalgal feeding trials revealed no significant differences in basic biological parameters, including survival rate, eggs per female, nauplii per female, hatching rate, and adult body size among treatments, indicating that A. royi can efficiently utilize the tested microalgae. These findings provide insights into the biological characteristics of A. royi, which are crucial for developing and optimizing mass culture protocols for live feed production in marine fish larval rearing, thereby enhancing hatchery production efficiency.

Keywords: Apocyclops royi, Chaetoceros muelleri, development, Isochrysis galbana, reproduction.

Nghiên cứu thủy phân vây cá ngừ vây vàng (Thunnus albacares) bằng enzyme bromelain

2026-03-21T06:58:23+00:00

Ở nghiên cứu này, kết quả thủy phân vây cá ngừ vây vàng dùng enzyme bromelain được chứng minh là một giải pháp công nghệ xanh hiệu quả trong xử lý phụ phẩm thủy sản. Giải pháp không chỉ nâng cao hiệu suất thu hồi protein mà còn góp phần giải quyết vấn đề phụ phẩm trong ngành công nghiệp chế biến cá ngừ theo hướng bền vững và thân thiện với môi trường. Xử lý enzyme ở nhiệt độ 55 ^oC, tỉ lệ khối lượng enzyme so với cơ chất là 0,75% trong 4 giờ là điều kiện thủy phân thích hợp để làm chuyển hóa hiệu quả protein trong vây cá ngừ thành dịch thủy phân giàu giá trị dinh dưỡng. Dịch thủy phân thu được không xuất hiện vị đắng, có hàm lượng protein khoảng 76 g/L và hàm lượng canxi đạt 774 mg/L. Hơn nữa, sản phẩm chứa hàm lượng đáng kể các axit amin thiết yếu như leucine, lysine, threonine và valine, góp phần nâng cao giá trị sinh học của sản phẩm. Kết quả nghiên cứu cho thấy tiềm năng ứng dụng rộng rãi của dịch thủy phân vây cá ngừ trong phát triển các sản phẩm thực phẩm giàu dinh dưỡng, đồng thời mở ra hướng khai thác hiệu quả và bền vững nguồn phụ phẩm thủy sản trong tương lai.

Từ khóa: bromelain, dịch thủy phân, phụ phẩm cá ngừ, vây cá ngừ, Thunnus albacares

Abstract

This study demonstrates that the hydrolysis of yellowfin tuna fins using bromelain enzyme is an effective green technology solution for processing seafood by-products. The solution not only improves protein recovery efficiency but also contributes to addressing the problem of by-products in the tuna processing industry in a sustainable and environmentally friendly manner. Enzymatic treatment at temperature of 55 °C, with an enzyme to substrate ratio of 0.75 wt% for 4 hours, is the suitable hydrolysis condition for efficiently converting tuna fin protein into a nutrient-rich hydrolysate. The resulting hydrolysate is not bitter, has a protein content of approximately 76 g/L, and a calcium content of 774 mg/L. Furthermore, the product contains significant amounts of essential amino acids such as leucine, lysine, threonine, and valine, contributing to the enhancement of the product's biological value. The result demonstrates the broad application potential of tuna fin hydrolysate in the development of nutrient-rich food products, while also opening up avenues for efficient and sustainable exploitation of seafood by-products in the future.

Keywords: bromelain, hydrolysate, tuna by-product, tuna fin, Thunnus albacares

Sàng lọc chủng xạ khuẩn sinh tổng hợp chitinase từ rừng ngập mặn tỉnh Khánh Hòa và khảo sát điều kiện nuôi cấy để thu nhận chitinase

2026-03-02T01:28:15+00:00

Chitinase, một loại enzyme thủy phân polysaccharide, là công cụ quan trọng trong các nghiên cứu phân tích đặc tính và chức năng sinh học của các dẫn xuất chitin oligosaccharide. Chitinase có nguồn gốc từ xạ khuẩn đang được quan tâm nghiên cứu trong những năm gần đây do hoạt tính mạnh và ổn định. Trong nghiên cứu này, 45 chủng xạ khuẩn đã được phân lập từ rừng ngập mặn tỉnh Khánh Hòa, được sàng lọc khả năng sinh tổng hợp chitinase. Kết quả cho thấy 41 chủng (91,1%) có hoạt tính enzyme, trong đó chủng A41 biểu hiện khả năng phân giải chitin mạnh nhất với đường kính vòng phân giải đạt 21,50 ± 0,55 mm. Phân tích trình tự gen 16S rRNA xác định chủng A41 thuộc loài Streptomyces thermocarboxydus với mức độ tương đồng 99,93% khi so sánh với cơ sở dữ liệu về trình tự gen 16S rRNA của các loài xạ khuẩn trên GenBank. Các thí nghiệm kháo sát điều kiện nuôi cấy cho thấy chủng A41 sinh tổng hợp chitinase cao nhất sau 5 ngày với hoạt độ đạt 3,39 ± 0,01 U/mL, khi được nuôi trong môi trường SCB bổ sung 1% sucrose và 0,5% malt extract. Kết quả nghiên cứu cho thấy Streptomyces thermocarboxydus A41 là chủng xạ khuẩn tiềm năng để sản xuất chitinase hoạt tính tốt, và ứng dụng trong lĩnh vực y dược, nông nghiệp và xử lý môi trường.

Từ khóa: chitinase enzyme, xạ khuẩn, rừng ngập mặn, điều kiện nuôi cấy.

Abtract

Chitinase, a polysaccharide-hydrolyzing enzyme, serves as a crucial tool for characterizing the properties and biological functions of chitin oligosaccharides. Recently, chitinases derived from actinobacteria have received research interest due to their high activity and stability. In this study, 45 actinobacteria strains isolated from mangrove forests in Khanh Hoa Province, Vietnam, were screened for their ability to produce chitinase. The results showed that 41 strains (91.1%) exhibited enzymatic activity, with strain A41 demonstrating the highest chitin-degrading capacity, forming a hydrolysis zone of 21.50 ± 0.55 mm. Molecular identification based on 16S rRNA gene sequencing confirmed that strain A41 belongs to Streptomyces thermocarboxydus, showing 99.93% sequence similarity compared with the 16S rDNA gene database on GenBank. Optimization of culture conditions revealed that chitinase production by strain A41 reached a maximum activity of 3.39 ± 0.01 U/mL after 5 days of incubation in SCB medium supplemented with 1% sucrose and 0.5% malt extract. These findings highlight Streptomyces thermocarboxydus A41 as a promising actinobacterial strain for chitinase production with potential applications in medicine, agriculture, and environmental biotechnology.

Keywords: Chitinase enzyme, actinobacteria, mangrove forest, culture conditions.

Tổng quan vai trò của động vật phù du trong nuôi trồng thủy sản

2025-12-08T02:24:45+00:00

Động vật phù du (ĐVPD) là tập hợp những loài động vật sống trong môi trường nước ở trạng thái trôi nổi, đa dạng và hữu ích. ĐVPD không chỉ là một mắt xích quan trong của hầu hết các chuỗi và lưới thức ăn mà còn góp phần duy trì độ trong, cung cấp muối dinh dưỡng Nitơ (N) và Phốt pho (P) hòa tan duy trì sự phát triển ổn định cho thực vật phù du (TVPD) trong thủy vực. ĐVPD là nguồn thức ăn sống đầu tiên cho hầu hết ấu trùng của các loài giáp xác, thân mềm, cá bởi vì chúng là con mồi có nhiều kích thước vừa với cỡ miệng, dễ bắt do khả năng di chuyển chậm, dễ tiêu hóa và hấp thụ vì vỏ cơ thể mỏng, đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng của con non vì ĐVPD có hàm lượng dinh dưỡng cao. Trong nuôi trồng thủy sản (NTTS), sử dụng ĐVPD làm thức ăn đầu tiên cho ấu trùng đã góp phần sản xuất giống thành công nhiều loài cá, giáp xác, động vật thân mềm có giá trị kinh tế. Nhiều nhóm ĐVPD (luân trùng, râu ngành, chân mái chèo, Artemia) được nghiên cứu nuôi sinh khối hoặc thu trứng nghỉ để làm thức ăn cho ấu trùng động vật thủy sản, ĐVPD còn được nghiên cứu sử dụng như là biện pháp sinh học kiểm soát sự phát triển của TVPD, quản lý độ trong và cung cấp thức ăn tự nhiên cho đối tượng nuôi hướng tới NTTS thân thiện với môi trường và phát triển bền vững.

Từ khóa: Động vật phù du, nuôi trồng thủy sản, thức ăn sống, vai trò.

Abstract

Zooplankton are a group of animals that live in the aquatic environment in a floating state, diverse and useful. Zooplankton are not only an important link in most food chains and webs but also contribute to maintaining water clarity, providing dissolved nitrogen (N) and phosphorus (P) nutrients, and supporting stable phytoplankton growth in aquatic environments. Zooplankton are the first live food source for most crustacean, mollusk, and fish larvae because they are prey of various sizes suitable for mouth size, are easy to catch due to slow movement, are easy to digest and absorb because of their thin body shells, and meet the nutritional needs of young animals due to their high nutritional content. In aquaculture, the use of zooplankton as the first feed for larvae has contributed to the successful seed production of many economically valuable fish, crustaceans, and mollusks. Many groups of zooplankton (rotifers, branchiopods, copepods, artemia) are studied for biomass culture or for collecting resting eggs to feed aquatic animal larvae. Zooplankton are also being studied for use as a biological control method to manage the development of phytoplankton, regulate water clarity, and provide natural food for aquaculture species, aiming for environmentally friendly and sustainable aquaculture.

Keywords: Zooplankton, aquaculture, live food, role

Đánh giá chất lượng môi trường vùng nuôi thủy sản lồng bè ven biển bằng bộ chỉ thị sinh học theo nhóm sinh thái

2025-12-25T02:04:17+00:00

Nghề nuôi trồng thủy sản đặc biệt là nuôi lồng bè ven biển Việt Nam đang phát triển mạnh nhưng chịu áp lực lớn từ ô nhiễm do công nghiệp, du lịch, sinh hoạt và chính hoạt động nuôi. Động vật đáy là nhóm sinh vật thích hợp chỉ thị chất lượng môi trường. Trên thế giới, nhiều bộ chỉ số sinh học dựa trên nhóm loài động vật đáy đã được phát triển và áp dụng hiệu quả như BOPA, BENTIX và AMBI khi phân chia 5 nhóm loài động vật đáy theo mức độ chịu đựng ô nhiễm, phản ánh trạng thái môi trường từ “rất tốt” đến “vô cùng ô nhiễm”. Các nghiên cứu tại châu Âu, Địa Trung Hải và Biển Đen cho thấy chỉ số AMBI rất hiệu quả trong đánh giá mức độ ảnh hưởng của nuôi thủy sản lồng bè đến môi trường đáy.

Ở Việt Nam các chương trình giám sát vẫn chủ yếu dựa trên yếu tố hóa lý, trong khi chỉ số sinh học chỉ mới được áp dụng hạn chế. Chỉ số sinh học (đặc biệt AMBI) là công cụ tiềm năng, phản ánh toàn diện và nhạy hơn các phương pháp hóa lý truyền thống. Do đó, cần áp dụng rộng rãi bộ chỉ số sinh học như AMBI trong chương trình giám sát định kỳ và xây dựng mạng lưới quan trắc sinh học cho các vùng nuôi trọng điểm nhằm giúp cảnh báo sớm ô nhiễm, quản lý nuôi trồng thủy sản bền vững và bảo vệ hệ sinh thái biển ven bờ Việt Nam.

Từ khóa: bộ chỉ thị sinh học, nhóm sinh thái, vùng nuôi lồng bè

Abstract

Marine aquaculture, particularly cage culture, along Vietnam’s coastal areas, has been rapidly developing but is facing significant pressure from pollution originating from industry, tourism, domestic waste, and the farming activities themselves. Benthic fauna are recognized as suitable bioindicators of environmental quality. Globally, numerous biotic indices based on benthic community composition have been developed and successfully applied, such as the BOPA, BENTIX and AMBI, which classifies benthic species into five ecological groups according to their tolerance to organic enrichment and pollution, reflecting environmental conditions ranging from “very good” to “extremely polluted”. Studies conducted in Europe, the Mediterranean, and the Black Sea have demonstrated that the AMBI index is highly effective in assessing the degree of impact from cage culture activities on benthic environments.

In Vietnam, however, environmental monitoring programs still rely mainly on physicochemical parameters, while biological indices have been applied only to a limited extent. Biological indicators, particularly AMBI, are promising tools that provide more comprehensive and sensitive assessments of environmental conditions than traditional chemical and physical methods. Therefore, it is essential to integrate biotic indices such as AMBI into regular monitoring programs and to establish a biological observation network for key aquaculture areas. This will enable early detection of pollution, promote sustainable aquaculture management, and protect Vietnam’s coastal marine ecosystems.

Keywords: Biological indicators, ecological species groups, cage culture areas

Tái định hình quản lý bùn thải trong nuôi cá rô phi thâm canh: Tích hợp công nghệ xử lý, thu hồi tài nguyên và thích ứng vùng nước lợ

2026-03-10T07:57:13+00:00

Nghề nuôi cá rô phi (Oreochromis niloticus) thâm canh đang tạo ra áp lực nghiêm trọng về chất thải rắn, đe dọa sự bền vững của hệ sinh thái tại các vùng nuôi trồng thủy sản trọng điểm như đồng bằng sông Cửu Long. Nhằm giải quyết thách thức này, bài báo đặt mục tiêu tổng hợp và phân tích các phương pháp xử lý bùn thải hiện hành, qua đó đề xuất các chiến lược quản lý tích hợp theo nguyên lý kinh tế tuần hoàn. Thông qua đánh giá phản biện dữ liệu từ các công trình nghiên cứu (2006–2025), bài viết làm rõ các dòng vật chất, hiệu quả công nghệ và rủi ro, đóng góp một khung tiếp cận toàn diện để quản lý bùn thải thích ứng với điều kiện sinh thái nước ngọt và nước lợ. Kết quả chỉ ra ba nhóm giải pháp chiến lược. Thứ nhất, về an toàn sinh học, chế độ quản lý bùn quyết định chất lượng bùn thải; dữ liệu hiện tại cho thấy tần suất thu gom bùn định kỳ ngắn hạn (như hàng tuần) là giải pháp giúp hạn chế sự tích tụ kim loại nặng (Cd, Pb, Cr, Cu). Thứ hai, tùy chọn về công nghệ xử lý: phân hủy kỵ khí kết hợp đồng phân hủy tối ưu cho thu hồi năng lượng (Biogas), trong khi quá trình hiếu khí vượt trội về khoáng hóa phốt-pho và ni-trát cho hệ thống nuôi trồng thủy canh. Thứ ba, đối với những khu vực ven biển bị xâm nhập mặn, công nghệ UASB cho thấy tiềm năng là một giải pháp thay thế cho hồ sinh học nhờ khả năng khắc phục ức chế độ mặn. Bài báo đề xuất khung quản lý tích hợp, định hướng biến bùn thải thành phân bón và năng lượng giá trị cao.

Từ khóa: An toàn sinh học và kim loại nặng, Kinh tế tuần hoàn, Quản lý bùn thải cá rô phi, Thích ứng nước lợ, Thu hồi tài nguyên

Abstract

The intensification of Nile tilapia (Oreochromis niloticus) farming is creating severe pressure from solid waste, threatening the sustainability of aquaculture ecosystems in key regions such as the Mekong Delta. To address this challenge, this paper aims to synthesize and analyze current sludge treatment methods, thereby proposing integrated management strategies based on circular economy principles. Through a critical review of data from relevant studies (2006–2025), the paper clarifies mass flows, technological efficiencies, and associated risks, contributing a comprehensive framework for sludge management adapted to both freshwater and brackish ecological conditions. The results indicate three strategic pillars. First, regarding biosafety, the sludge management regime determines resource quality; current data suggest that short-term periodic sludge removal (e.g., weekly) is an important factor in limiting heavy metal accumulation (Cd, Pb, Cr, Cu). Second, a distinct technological trade-off exists: anaerobic digestion combined with co-digestion is optimal for energy recovery (biogas), whereas aerobic processes are superior for phosphorus and nitrate mineralization in hydroponic systems. Third, for saline-intruded coastal areas, UASB technology shows potential as an alternative to stabilization ponds due to its ability to overcome salinity inhibition. Finally, the paper proposes an integrated management framework that directs the transformation of waste sludge into high-value fertilizer and energy.

Keywords: Biosafety and heavy metals, Circular economy, Tilapia sludge management, Brackish water adaptation, Resource recovery