Các yếu tố liên quan đến nhu cầu cơ giới hóa trong hoạt động khai thác của nghề lưới rê hỗn hợp ở vùng khơi Việt Nam

Tóm tắt

Nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng, nhu cầu và các yếu tố liên quan đến nhu cầu cơ giới hóa trong hoạt động khai thác của nghề lưới rê hỗn hợp vùng khơi Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng thiết kế cắt ngang; số liệu được thu thập từ 85 tàu tại Ninh Bình, Quảng Bình và Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn tháng 3 đến tháng 6/2025. Thống kê mô tả và mô hình lô-git thứ bậc được sử dụng để phân tích dữ liệu. Kết quả cho thấy cơ giới hóa hiện tập trung chủ yếu ở hệ thống lái và thu lưới, có 92,9% tàu được trang bị lái thủy lực và 100% có tời thủy lực thu lưới, trong khi lái tự động chỉ đạt 2,4% và chưa có tàu nào được trang bị hệ thống nâng hạ lưới tại hầm. Mặc dù tời thủy lực thu lưới đã được trang bị trên toàn bộ số tàu khảo sát, 65,9% người trả lời vẫn đánh giá hạn chế của hệ thống này ở mức cao hoặc rất cao. Mô hình lô-git thứ bậc xác định công suất máy chính, chiều dài vàng lưới, mức độ thiếu hụt lao động, khả năng tiếp cận tín dụng và nhận thức về lợi ích của cơ giới hóa có mối liên hệ cùng chiều và có ý nghĩa thống kê với nhu cầu cơ giới hóa. Mức độ thiếu hụt lao động (OR = 3,109), khả năng tiếp cận tín dụng (OR = 2,656) và nhận thức về lợi ích (OR = 2,539) đều có mối liên hệ cùng chiều với mức nhu cầu cơ giới hóa. Kết quả gợi ý rằng cải thiện năng lực tời thu lưới và phát triển thiết bị hỗ trợ nâng hạ, chuyển, sắp xếp và xử lý lưới theo hướng liên hoàn là những hướng cần được xem xét; các giải pháp tài chính và kỹ thuật cần được tiếp tục đánh giá về hiệu quả trước khi áp dụng rộng rãi.

Từ khóa: Cơ giới hóa, lô-git thứ bậc, lưới rê hỗn hợp, nhu cầu cơ giới hóa, thiếu hụt lao động

Abstract

This cross-sectional study assessed the current status of mechanization, the demand for mechanization, and factors associated with this demand in the fishing operations of Vietnam’s offshore mixed gillnet fishery. Data were collected from 85 vessels in Ninh Binh, Quang Binh, and Ho Chi Minh City from March to June 2025. Descriptive statistics and an ordered logit model were used to analyze the data. The results showed that mechanization was concentrated mainly in steering and net-hauling operations: 92.9% of the surveyed vessels were equipped with hydraulic steering systems and 100% with hydraulic net haulers, whereas only 2.4% were equipped with autopilot systems and none had a net-lifting system at the net hold. Despite the universal use of hydraulic net haulers, 65.9% of respondents rated their limitations as high or very high. The ordered logit model identified main engine power, total net length, labor shortage, access to credit, and perceived benefits of mechanization as factors positively and significantly associated with mechanization demand. Higher levels of labor shortage (OR = 3.109), better access to credit (OR = 2.656), and more positive perceptions of the benefits of mechanization (OR = 2.539) were associated with higher levels of mechanization demand. The findings suggest that improving net-hauler performance and developing integrated equipment for lifting, transferring, arranging, and handling nets merit further consideration; financial and technical support measures require additional evaluation before broader implementation.

Keywords: Mechanization, ordered logit, mixed gillnet, mechanization demand, labor shortage.