##plugins.themes.huaf_theme.article.main##
Tóm tắt
Nghiên cứu áp dụng khung DPSIR để đánh giá mối liên hệ giữa hoạt động lặn khai thác thủy sản và các áp lực đối với rạn san hô tại vịnh Vân Phong, dựa trên dữ liệu thứ cấp và phỏng vấn 70 ngư dân đại diện cho 70 tàu nghề lặn.
Các yếu tố kinh tế, nhu cầu duy trì thu nhập và truyền thống nghề lặn được ghi nhận là những động lực của hoạt động khai thác (Driving forces) trong khi ngư dân gặp khó khăn về vốn và kỹ năng chuyển đổi sinh kế. Tần suất khai thác, việc sử dụng ngư cụ có khả năng gây tổn thương cơ học và các hành vi như dẫm đạp, neo tàu lên rạn được ghi nhận là những yếu tố tạo áp lực vật lý lên hệ sinh thái (Pressures). Độ phủ san hô sống trung bình ghi nhận trong các cuộc khảo sát năm 2024 - 2025 đạt 30,0 ± 14,0% trong khi cấu trúc nền đáy ghi nhận sự hiện diện của rong lớn và nền đá (State). Có 72,8% số ngư dân cho biết sản lượng giảm và 67,1% ghi nhận thu nhập nghề lặn giảm so với 5 năm trước (Impacts). Ngư dân bày tỏ nhu cầu được hỗ trợ về bảo tồn, vốn vay và khai thác bền vững (Responses).
Nghiên cứu đề xuất tăng cường truyền thông và thúc đẩy quản lý dựa vào cộng đồng nhằm góp phần bảo vệ, nâng cao khả năng phục hồi rạn san hô.
Từ khóa: khung DPSIR, rạn san hô, áp lực khai thác
Abstract
This study used the DPSIR framework to assess the relationship between diving-based fishing activities and pressures on coral reefs in Van Phong Bay, drawing on secondary data and interviews with 70 fishers representing 70 diving fishing vessels. Economic factors, the need for stable income, and long-standing diving traditions are drivers of fishing activities (Driving forces), while fishers face difficulties related to capital and inadequate skills for shifting to alternative livelihoods. Fishing frequency, the use of fishing gear with potential mechanical impacts, and behaviors such as trampling and boat anchoring on reefs create physical pressure on the reef ecosystem (Pressures). The average live coral cover recorded during the surveys in 2024–2025 was 30.0 ± 14.0%, while the benthic structure included macroalgae and rocky substrate (State). A total of 72.8% of fishers reported declining catches, while 67.1% reported a decrease in income from diving fisheries compared with five years earlier (Impacts). Fishers expressed the need for support for conservation, access to loans, and sustainable fishing techniques (Responses).
The study recommends strengthening community outreach and promoting community-based management to contribute to coral reef protection and resilience.
Keywords: DPSIR framework, coral reefs, fishing pressure